Z początkiem 2026 roku obowiązują zmiany dotyczące świadczeń mających na celu wsparcie w pokryciu kosztów związanych z pogrzebem. W tym trudnym czasie, jakim jest odejście bliskiej osoby, kwestie formalne mogą okazać się przytłaczające. W niniejszym artykule przedstawiamy jakie zmiany wprowadzono oraz to w jaki sposób można ubiegać się o zasiłek pogrzebowy oraz zasiłek celowy.
Zasiłek pogrzebowy
Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która poniosła koszty pochówku i posiada dokumenty potwierdzające te wydatki (faktury bądź rachunki). Prawo do świadczenia nie ogranicza się wyłącznie do członków rodziny. Może je otrzymać również pracodawca, powiat, gmina, dom pomocy społecznej, instytucja religijna, ale także osoba obca.
Do osób zaliczanych do członków rodziny, które mogą ubiegać się o zasiłek pogrzebowy, należą m.in. rodzice, ojczym, macocha i osoby przysposabiające, małżonek (wdowa, wdowiec oraz małżonek w separacji), dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, dzieci przyjęte do rodziny zastępczej, inne dzieci wychowywane i utrzymywane przed osiągnięciem pełnoletności, rodzeństwo, dziadkowie, wnuki oraz osoby objęte opieką prawną.
Zasiłek dla osób spoza rodziny
Osoby spoza rodziny również mogą otrzymać zasiłek pogrzebowy, jednak tylko do wysokości faktycznie poniesionych wydatków mieszczących się w ustawowym limicie. Jeśli pogrzeb finansuje kilka osób lub instytucji, kwota świadczenia jest dzielona proporcjonalnie między wszystkich, którzy przyczynili się do jego pokrycia.
Zmiany w 2026 roku
Najważniejszą zmianą jest wzrost kwoty zasiłku do 7 000 zł. Od 1 marca 2026 roku będzie on również podlegał waloryzacji, jeśli inflacja w poprzednim roku przekroczy 5%. Warto zaznaczyć, że podwyżka obejmuje nie tylko pracowników i emerytów, ale także rolników oraz służby mundurowe.
Co można sfinansować z zasiłku pogrzebowego?
Zasiłek pogrzebowy pokrywa wydatki udokumentowane rachunkami, które zostały poniesione od chwili śmierci aż do zakończenia pogrzebu i mają bezpośredni związek z jego organizacją. Nie wchodzą w to koszty nagrobka, konsolacji, kwiatów ani opłaty związane ze składaniem wniosku w ZUS.
Składanie wniosku
Aby otrzymać zasiłek pogrzebowy, należy wypełnić wniosek Z-12 i przekazać go do ZUS. Można to zrobić osobiście, pocztą tradycyjną, przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE/eZUS) lub za pośrednictwem upoważnionego zakładu pogrzebowego. Choć wniosek można złożyć elektronicznie, rachunki należy dostarczyć w oryginale lub w postaci poświadczonych kopii. Zaznaczając odpowiednią opcję we wniosku, ZUS może samodzielnie pobrać odpisy aktów stanu cywilnego z USC. W przeciwnym przypadku należy dołączyć skrócony odpis aktu zgonu oraz dokument potwierdzający pokrewieństwo lub powinowactwo ze zmarłym.
Warto też wiedzieć, że w przyszłości, po wprowadzeniu zmian w systemie ZUS, wszystkie formalności będzie można załatwić bezpośrednio w biurze zakładu pogrzebowego, przesyłając dokumenty w formie elektronicznych skanów.
Terminy
Wniosek o zasiłek pogrzebowy powinien zostać złożony najpóźniej 12 miesięcy po śmierci osoby. W sytuacjach wyjątkowych termin ten liczony jest od dnia pogrzebu.
Wniosek złożony z opóźnieniem
Jeśli złożenie wniosku nastąpiło z opóźnieniem, konieczne jest dołączenie dokumentu wyjaśniającego przyczynę. Może to być np. zaświadczenie z policji lub prokuratury, pełny odpis aktu zgonu albo inny dokument urzędowy, który wyjaśnia, dlaczego nie było możliwe wcześniejsze złożenie wniosku.
Zasiłek celowy – zmiany w 2026 roku
Wraz z początkiem 2026 roku gmina może przyznać zasiłek celowy jako wsparcie w pokryciu kosztów pogrzebu. Świadczenie to przysługuje osobie, która poniosła wydatki na pochówek a zmarłej osobie nie przysługiwał zasiłek pogrzebowy. Zasiłek celowy może zostać przyznany w sytuacjach, gdy koszty pogrzebu przekraczają standardową kwotę zasiłku pogrzebowego i nie można ich pokryć ze środków pozostawionych przez zmarłego. Takie nadzwyczajne wydatki mogą wynikać na przykład z konieczności sprowadzenia zwłok z zagranicy lub dłuższego przechowywania ciała w chłodni.
Ile wynosi zasiłek celowy?
Warto podkreślić, że kwota zasiłku celowego nie jest stała. Wysokość świadczenia ustalana jest indywidualnie, z uwzględnieniem sytuacji finansowej i życiowej osoby ubiegającej się o pomoc oraz możliwości budżetowych właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej. Dzięki temu decyzja o przyznaniu świadczenia i jego wysokości dostosowywana jest do realnych potrzeb i warunków materialnych wnioskodawcy.
Kiedy zasiłek celowy nie przysługuje?
Należy pamiętać, że zasiłek celowy nie przysługuje, jeśli po zmarłym wypłacono już świadczenie z innego źródła – wyjątkiem pozostaje zasiłek pogrzebowy. Do rozpatrzenia wniosku konieczne jest przedstawienie wymaganych dokumentów: aktu zgonu lub odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego, a także faktur lub rachunków potwierdzających poniesione koszty pogrzebu. Wnioskodawca musi również złożyć oświadczenia, które potwierdzają brak innych form wsparcia oraz przedstawiają sytuację finansową osoby zmarłej.
W przypadku, gdy wnioskodawca w późniejszym czasie otrzyma środki z innej instytucji lub z tytułu spadku, zobowiązany jest do zwrotu całości lub części przyznanej kwoty. Składane oświadczenia podlegają odpowiedzialności karnej w razie podania nieprawdziwych danych.